ZAMBAK 10. SINIF DİL VE ANLATIM 2. ÜNİTE (ANLATIMA HAZIRLIK) CEVAPLARI

1. Anlatıma Hazırlık

Metin inceleme

1. Her yazının: kendi düzeni, teması ve ifade biçimiyle kendi içinde anlamı olan organik bir bir­lik olduğu düşünüldüğünde, okuduğunuz metinlerde böyle bir bütünlük var mıdır? Yazının ve konuş­manın bütünlüğünü etkileyen öğeler nelerdir?

CEVAP:

Yazının ve konuşmanın bütünlüğünü etkileyen öğeler; “sözcüklerin doğru seçilmesi, cümlelerin gereği gibi kurulması ve birbirlerine mantıksal bir ilgiyle bağlanması, konuda birliğin sağlanması, bilgilerin doğruluğu, duyguların içtenliği”dir. Bu saydıklarımın yanı sıra anlatıma “uygun bir iletişim biçimi seçilmesi, yazım kurallarına uyulması, noktalama işaretlerinin yerinde kullanılması, yazılı bir metinde bulunması” gerekenlerin başında gelir. Ayrıca sözcükler anlatımın başlıca öğesidir. Anlatımda sözcüklerin doğru seçilmesine her zaman özen gösterilmelidir.

 

2. “Eşyaya Ölüm” adlı metinde kişisel deneyimler ve araştırma sonuçları kullanılmış mıdır? Topla­nan bilgilerle kişisel deneyimlerin konuşma ve yazıya nasıl bir hava kazandıracağını belirtiniz.

CEVAP:

“Eşyaya Ölüm” adlı metinde kişisel deneyimler ve araştırma sonuçları kullanılmıştır.  Konuşma ve yazmaya başlamadan önce topladığımız bilgilerle kişisel deneyimlerimiz, konuşmamızın ve yazımızın sağlam bir yapısının olmasını sağlayacaktır. Aklımızdan geçenleri tasarladıklarımızı başlıklar hâlinde ve küçük notlar hâlinde belirlersek hepimiz için çok kıymetli olan zamanımızı yitirmemiş oluruz. Hangi konu olursa olsun söyleyebileceklerimizin ve yazabileceklerimizin olabilmesi o konudaki topladığımız bilgilerle kişisel deneyimlerimizin bulunmasına bağlıdır. Sonuç olarak; bir konuşma veya yazıda anlatacaklarımızı bulmamızda toplanan bilgilerle kişisel deneyimlerin etkisi oldukça önemli ve büyüktür.

3. Hazırlık aşamasında neyi, niçin ve nasıl anlatmak gerektiği üzerinde düşünmeden konuşma­ya ve yazmaya başlamak tutarlı olmaz. Buna göre “Eşyaya Ölüm” adlı metinde neyin, niçin ve nasıl anlatılması gerektiği belirlenmiş midir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.

CEVAP:

“Eşyaya Ölüm” adlı metinde neyin, niçin ve nasıl anlatılması gerektiği elbette belirlenmiştir. Daha önce toplanan bilgiler ve kişisel deneyimler, hazırlanacak metnin yazılış amacı, hedef kitlesi ve anlatıcının tavrına göre düzenlenmiştir. Ana düşünce etrafında birleşen düşünceler, bilgi, deneyim ve örnekler sebep-sonuç ilişkisi ışığında düzenlenmiş, üslup ve tarz buna göre belirlenmiştir.

4. Hazırlık aşamasında bir ana düşünce belirlenip o ana düşünce etrafında birleşen düşünce, bil­gi, deneyim ve örneklerin sebep-sonuç ilişkisine göre düzenlenmesi gerekir. Okuduğunuz metinlerde bu kurala uyulup uyulmadığını anlatınız.

CEVAP:

Her iki metinde de bu kurala uyulmuştur.

5. “Eşyaya Ölüm” adlı metinde ne zaman gözlem yapıldığını ve bunun metindeki önemini belirtiniz.

CEVAP:

“Eşyaya Ölüm” adlı metnin yazarı, metni oluşturmadan önce hayatın tabii seyri içinde bazı gözlemler yapmıştır. Yazar, eşyaya uzun bir süre bakmak suretiyle onun ayrıntılarını görmemize imkân sağlamıştır. Metin bitene kadar da o eşya neredeyse bizim hayatımızın bir parçası hâline gelmiştir. Ünlü Fransız yazar Jean Paul Sartre, Söz Okları adlı eserinde yazarlığa yöneliş döneminde dedesinin kendisine: “Yalnız gözleri olmak yetmez, onlardan yararlanmayı da öğrenmeli insan.” dediğini anlatır.

Anlama ve Yorumlama

1. etkinlik

Hazırlık aşaması yapılmış, okuduğunuz öyküden hareketle aşağıdaki tabloyu evet/hayır şeklinde değerlendiriniz.

CEVAP:

Yazılacak Hikâyenin Ölçme ve Değerlendirme Formu

(evet)

Konu belirlenmiş midir?

(evet)

Ana fikri belirlenmiş midir?

(evet)

Ana fikri destekleyen yardımcı fikirler belirlenmiş midir?

(evet)

Konuyu açıklayacak daha anlaşılır kılacak bir buluş var mıdır?

(evet)

Yazılacak öykünün planı çıkarılmış mıdır? (giriş-gelişme-sonuç)

(evet)

Tutarlı bir sıralama yapılmış mıdır?

(evet)

Öyküye nereden, nasıl ve niçin başlanacağı belli midir?

(evet)

Olayın hangi noktalarının anlatılacağı belli midir?

(evet)

Konuyla ilgili kişisel deneyimler ve gözlemler belirenmiş midir?

2. etkinlik

Tablodaki özellikleri incelediğiniz metinlere göre değerlendiriniz.

CEVAP:

Özellikler

1. Metin

2. Metin

Neyi, niçin, nasıl anlattığı bellidir.

X

Tamamlanmamış cümleler vardır.

X

Devrik cümleler kullanılmıştır.

X

Belli bir planlama göze çarpmaktadır.

X

Anlatım bozuklukları vardır.

X

Yazıların kendi içinde bir bütünlüğü vardır.

X

Düşünceler belli bir plana göre sıralanmıştır.

X

Cümleler arasında sebep-sonuç ilişkisi vardır.

X

Tutarlı bir sıralama vardır.

X

Noktalama işaretleri yerinde kullanılmıştır.

X

X

2. etkinlik

Sizce bilgi toplama kaynakları nelerdir? İhtiyacınız olan özel bir bilgiyi çeşitli kaynaklardan na­sıl temin edebilirsiniz? Açıklayınız.

CEVAP:

Bilgileri toplama kaynakları şunlardır:

· Okumak

· Araştırmak

· Not almak

· Özet çıkarmak

· Alıntı yapmak

· Gözlem yapmak

· Dinlemek

· Arşivlemek

· Günümüzün teknolojik bilgi kaynaklarından yararlanmak (İnternet siteleri, radyo ve televizyon arşivleri,  devlet arşivleri ve özel arşivler, sanal ve gerçek kütüphaneler…)

Ölçme ve Değerlendirme

A. Aşağıdaki anlatıma hazırlıkla ilgili yargılan doğru-yanlış (D/Y) olarak değerlendiriniz.

(  D ) Yazmaya ve konuşmaya başlamadan önce hangi bilgilere ihtiyaç olduğu kontrol edilir.

(  D ) Kendi deneyimlerimizi kullanmak yazımızı ve konuşmamızı daha etkili kılar.

(  D ) Neyi, niçin, nasıl anlatmak gerektiği düşünülmeden konuşma ve yazma tutarlı olamaz.

(  D ) Anlatmaya başlamadan önce deneyim ve bilgiler not hâline getirilir.

(  D ) Anlatıma hazırlık aşamasında düşünce, bulgu ve bilgiler sıralanır.

(  D ) Yazı ve konuşma hazırlarken hedef kitlenin kim olduğu da gözetilmelidir.

(  D ) Her yazı, kendi düzeni, teması ve ifade biçimiyle kendi içinde anlamlı olan organik bir bütündür. Onun için yazıya başlamadan bir planlama yapılmalıdır.

(  D ) Anlatıma hazırlık yapılırken tanınmış yazarlara ait metinlerden örnek almak yararlı olur.

C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1.   Aşağıdakilerden hangisi bir anlatımın ha­zırlık aşamasında etkili değildir?

A) Gözlem yapmak                      B) Okumak                 C) Düşünmek

D) Alınan notlar E) Üslup belirlemek

2.   Aşağıdakilerden hangisi yazı yazma ve ko­nuşma hazırlamada hazırlık için gereken
unsurlardan biri değildir?

A) Bilgi toplamak

B) Kişisel deneyimlerden yararlanmak

C) Amacı belirlemek

D) Hedef kitleyi tespit etmek

E) Değerlendirme yapmak

3.   Aşağıdakilerden hangisi bilgi toplama için gerekli faaliyetlerden biri değildir?

A) Okumak                       B) Not almak                         C) Düşünmek

D) Alıntı yapmak E) Özet çıkarmak

4.   Aşağıdakilerden hangisi “özet çıkarmak” la yakın anlamlıdır?

A) Ayrıntıları atmak B) Fark etmek C) Gözlem yapmak

D) Okumak E) Ayrıntıları almak

5. Dünyada ozanlar vardır, ozan aileleri vardır. Biz seninle aynı aileden olabiliriz; kesin olarak söyleyebilirim ki senin şiirin kendi şiirin. Ama bu aynı aileden olmamızı engellemez.

Bu parçada geçen “aile” sözü ile yazar aşağıdakilerden hangisini anlatmak istemiştir?

A)Birbirine yakın şiir anlayışında olan kişileri

B)Ozanlığın dışında başka sanatlarla da ilgilenenleri

C)Ozanlığı dünyanın en önemli uğraşı olarak görenleri

D)Şiirden başka bir türde yapıt vermeyenleri

E) Ozanlığı en seçkin meslek olarak görenleri