İsimler kaça ayrılır?

More
2 years 1 month ago - 2 years 1 month ago #1446 by ctnv15
İsimler kaça ayrılır? was created by ctnv15
Özelliklerine göre isimler:
1. Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler
a)Cins İsimler (Tür İsimleri)
b) Özel İsimler

2. Oluşlarına Göre İsimler
a) Somut İsim
b) Soyut İsim

3. Sayısına Göre İsimler
a) Tekil İsim
b) Çoğul İsim
c) Topluluk İsmi

Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler
a) Cins İsim: Birden çok varlığı karşılayan aynı türden olan varlıkların ortak adı
Genel veya özel anlamıyla kullanılabilir.
Televizyon, iletişim aracıdır. (genel anlam)
Bozulan televizyonu yaptırdı. (özel anlam)
b) Özel İsim: Bir tek varlığa, bir tek kavrama verilmiş olan addır.

2. Oluşlarına Göre İsimler
Somut isimler: Beş duyudan en az biri ile algılanabilen varlıklara verilen isimler
Soyut isimler: Beş duyudan herhangi biri ile algılanmayan zihinde tasarlanan, aklımızla varlığını kabul ettiğimiz varlıkları, kavramları karşılayan isimlerdir.

3. Sayısına Göre İsimler:
Tekil isimler: Tek olan varlıkları karşılayan isim.
Çoğul isim: Birden fazla varlık ve kavramları karşılayan isim
Çoğul eki çoğul anlamı dışında
aile anlamı:: Ahmetlere gideceğiz. (-gil ekinin yerine)
benzerleri,
aynı ismi taşıyanlar
topluluk, millet
abartma
saygı, alay
her,
yaş kelimesine getirilerek yaşça yaklaşık (ben yirmili yaşlarda...) anlamları katar.

Topluluk ismi: Çoğul eki almadığı halde çoğul anlamı olan isimlerdir.
heyet, orman, bölük, sürü, meclis, kurul
topluluk isimleri çoğul eki alablir: heyetler, sürüler, milletler
Bir sözcük ad aktarması yoluyla topluluk anlamı kazanabilir.
Sınıf, pikniğe gitti.

Yapısına göre isimler
Basit isimler
Türemiş isimler
Birleşik isimler

Birleşik isimler
isim tamlaması yoluyla: hanımeli suçiçeği, buzdolabı
Sıfat tamlaması biçiminde: sivrisinek, karatavuk, Sarıyer
isim ve fiilden oluşabilir: bilgisayar, dalgakıran
iki fiil biçiminde. kapkaç, çekyat, biçerdöver
yalın halde iki isimden: Taşköprü, Tahtakale, demirbaş
oluşabilir.

İsmin Halleri
a) Yalın hal
Hiçbir hal eki almamıştır. Çoğul ve iyelik eklerini alabilir.
Yalın haldeki kelime cümlede özne veya belirtisiz nesne olur.

b) Belirtme (yükleme) hali
-i eki
Belirtili nesne olur.

c) Yönelme hali: -e Dolaylı tümleç, bazen de zarf tümleci olur.
Eve gitti. Ağaca çıktı.
Haftaya gelecek. (zaman bildiriyor zarf tümleci)
Tarlayı üç kuruşa sattı. (fiyat anlamı katmış. zarf tümleci)
Çorapları çekmeceye koydu. (dolaylı tümleç olmuş)

d) Bulunma hali: Dolaylı tümleç, bazen de zarf tümleci olur. -de
Tarlada çalıştık. nerede çalıştık tarlada - dolaylı tümleç
Tren saat sekizde kalkıyor. (ne zaman - zarf tümleci)

Gözde öğrenci örneğinde hal eki değil yapım ekidir.
Fransa meclisinin sözde kararını kabul etmiyoruz. (burada da sözde kelimesinde -de eki yapım ekidir. hal eki değildir.)
e) Ayrılma hali: -den
Dolaylı tümleç, bazen de zarf tümleci
Bilgisayardan anlamam. (dolaylı tümleç olmuş.
Çaresizlikten ne yapacağını bilmiyor. (neden bildirmiş zarf tümleci)
Sorulardan biri zordu. (bu örnekte isim tamlamasındaki tamlayan eki yerine geçmiş.)
Akşamdan yola çıktık. (zarf tümleci -zaman bildiriyor.)
Sıradan bir gün örneğindeki -den eki yapım ekidir, hal eki değildir.

İsimlerde Küçültme
-cik, ceğiz ekleriyle yapılır.
Sular, çekildiğinde bir sürü adacıklar ortaya çıktı.
çocukcağız, adamcağız (acıma)

İsim tamlamaları
Belirtisiz isim tamlaması
Belirtili isim tamlaması
Zincirleme isim tamlaması
Takısız isim tamlaması

Belirtisiz isim tamlaması
Tamlayanın genel, belirsiz bir varlık olduğunu bildiri.
Tamlayan yalın halde, tamlanan iyelik eki almıştır.
köy muhtarı, not defteri, Akasya ağacı, kumaş boyası, duvar saati
sel felaketi, portakal suyu, sigara böreği, matematik korkusu, uzay istasyonu, makine örgüsü, Maraş dondurması

Belirtili isim tamlaması
Tamlayanının belirli bir varlık olduğunu bildirir.
Tamlayan tamalayan eki (-in) tamlanan iyelik eki alır. sanatçının sesi, köyün yolları, ağacın dalları
Belrtili isim tamlamasının özellikleri:
Tamlayan ile tamlanan arasına başka sözcükler girebilir.
Babamın köyde küçük bir dükkanı vardı. (babamın dükkanı)
Tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.
Yaprakları kurumuştu ağacın.
Tamlayan veya tamlanan birden çok olabilir.
Evin, arabanın borcu
İnsanların sevinçleri, acıları, umutları
Tamlayan ve/veya tamlanan sıfat alabilir.
Mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü (göklerin süsü)
Zamirler tamlayan veya tamlanan olabilir.
Senin araban, bunların hepsi
-den eki tamlayan eki olarak kullanılabilir: aşağıdakilerden hangisi
İsim tamlaması sıfat olarak cümlede kullanılabilir. Anasının gözü adam, gözümün bebeği çocuğum
tamlayan zamirse tamlanan eki düşebilir. bizim arabamız -bizim araba

Tamlanan düşebilir.
Bu kimin kitabı?
-Benim. (bu örnekte "benim kitabım" tamlamasındaki tamlanan yani "kitabım" sözcüğü düşmüştür.
Last edit: 2 years 1 month ago by ctnv15.

Please Giriş or Create an account to join the conversation.

REKLAM

Time to create page: 0.217 seconds
Powered by Kunena Forum