Yazdır
Kategori: 11. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
SOHBET (SÖYLEŞİ)
FIKRA (KÖŞE YAZISI)
Tanıtılan Yazarlar
Ahmet Rasim
Nurullah Ataç
Suut Kemal Yetkin
SOHBET (SÖYLEŞİ)
Herhangi bir konu üzerinde yazarın kişisel görüşlerini samimi bir şekilde ve konuşma havası içerisinde anlattığı yazlardır. Sohbet türündeki yazılara söyleşi, musahabe de denir.
 
En belirgin özelliği okuyucuyla konuşuyormuş gibi yazılmasıdır.
Samimi içten bir üslubu vardır.
Okuyucunun dikkatini çekmek için okuyucuya zaman zaman sorular sorulur.
Öznel yazılardır, yazar düşüncelerini kanıtlama amacı gütmez.
Her konuda yazılabilir. Daha çok günlük hayat ve sanatsal konularla ilgili yazılmıştır.
Herkesin anlayabileceği bir söyleşi tadı vardır. En zor konular bile herkesin anlayabileceği seviyede anlatılır.
Yalın, akıcı ve açık bir dil kullanılır.
Düşünceler, makale planı gibi giriş, gelişme ve sonuç şeklinde düzenlenir.
Daha çok açıklayıcı, tartışmacı anlatım türleri kullanılır.
Gazete ve dergi yazısıdır.
Yazar, düşüncelerini kimi atasözleri ve/veya vecizelerle pekiştirir.
 
Sohbet Türü ile Diğer Öğretici Metinlerin Karşılaştırılması
 
Makalede düşünceyi kanıtlama amacı vardır, sohbette yoktur.
Söylenenlerin kanıtlanma ihtiyacı duyulmadan özgürce anlatılması bakımından denemeye benzer. Yazarın karşısında biri varmış gibi konuşması yönüyle denemeden ayrılır. Denemede yazar, kendisiyle konuşuyormuş izlenimi verir.
Sohbette karşılıklı konuşma üslubu vardır, fıkrada ise karşılıklı konuşma üslubu yoktur.
Fıkra güncel konularda yazılır. Sohbetin konusunun güncel olması zorunlu değildir. Her konuda yazılabilir.
Sohbet Türünde Bazı Önemli Eserler
Ahmet Rasim – Ramazan Sohbetleri, Muharrir Bu Ya
Yahya Kemal Beyatlı – Tarih Musahebeleri, Aziz İstanbul (deneme-söyleşi) Eğil Dağlar (deneme-söyleşi), Edebiyata Dair (deneme-söyleşi)
Melih Cevdet Anday – Dilimiz Üzerine Konuşmalar
Şevket Rado – Eşref Saat, Hayat Böyledir, Aile Sohbetleri
Haldun Taner – Hak Dostum Diye Başlayalım Söze
Nurullah Ataç – Söyleşiler, Karalama Defteri, Dergilerde
Falih Rıfkı Atay – PazarKonuşmaları
Hasan Ali Yücel – Pazartesi Konuşmaları
Suut Kemal Yetkin – Edebiyat Söyleşileri
İsmet Özel – Bakanlar ve Görenler, Çenebazlık, Cuma Mektupları
 
AHMET RASİM
1864-1932
 
Hiçbir edebi topluluğa katılmamış, sanat hayatını bağımsız olarak devam ettirmiştir.
 
• Yazılarını sohbet havası içinde yazmıştır.
 
• Konuşma dilini ve İstanbul Türkçesini bütün inceliğiyle ustaca kullanmıştır.
 
• Cep romanları adıyla yayımlanan birçok romanı vardır. Romanları teknik bakımdan pek başarılı değildir.
 
• Roman ve hikâyelerinde Ahmet Mithat Efendi’nin yolundan gitmiştir.
 
• Türk edebiyatında ilk «fıkra» yazarı olarak kabul edilir.
 
• Eserlerinde yaşama sevinci hakimdir.
 
• Eserlerini bir mizah havası içinde yazmıştır.
 
• Kısa cümleli, yalın, açık bir üslubu vardır.
 
• Fıkra türündeki yazılarında şehir yaşamını, kendi döneminin yaşantısını bütün ayrıntılarıyla anlatmıştır.
 
• Hüseyin Rahmi Gürpınar ile birlikte «Boşboğaz» adlı bir mizah dergisi çıkarmıştır.
 
• Altmış kadar şarkı beselemiştir.
 
• «Şehir Mektupları»nda II. Abdülhamit Dönemi’nin İstanbul’unu büyük bir gözlem yeteneğiyle sade ve kıvrak bir üslupla anlatmıştır.
 
• Roman, öykü, tarih, coğrafya, gezi, fıkra, anı, dilbilgisi gibi pek çok alanda eserler vermiştir
 
Eserleri
 
Fıkra: Eşkâl-i Zaman, Muharrir Bu Ya, Şehir Mektupları, Gülüp Ağladıklarım, Cidd ü Mizah
Anı: Falaka, Gecelerim, Fuhş-i Atik, Muharrir-Şair-Edip
Gezi: Romanya Mektupları
Monografi: İlk Büyük Muharrirlerden Şinasi
Tarih: Resimli ve Haritalı Osmanlı Tarihi
Öykü: Güzel Eleni, Meyl-i Dil, Ülfet, İki Günahkâr
Roman: İlk Sevgi, Askeroğlu, Tecrübesiz Aşk
Sohbet: Ramazan Sohbetleri
 
Nurullah Ataç: Eleştiri ve deneme türlerinde önemli eserler vermiş, bu türlerin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Dilde özleştirmenin gerekliliğini savunmuş, dilimizin özleşmesine öncülük etmiştir.
Eserleri: 
Deneme-Eleştiri: Günlerin Getirdiği, Karalama Defteri, Sözden Söze, Ararken, Diyelim, Söz Arasında, Okuruma Mektuplar
Günlük: Günce
 
Suut Kemal Yetkin: Deneme ve eleştirileriyle tanınmıştır.
Deneme: Günlerin Götürdüğü, Edebiyat Konuşmaları, Edebiyat Üzerine, Düşün Payı, Yokuşa Doğru, Şiir Üzerine Düşünceler, Denemeler
 
FIKRA
Güncel, siyasi, toplumsal veya sanatsal bir konu üzerinde düşüncelerin kanıtlama amacı güdülmeden açıklandığı gazete ve dergilerdeki köşe yazılarıdır.
Kalıcılığı olmaya günübirlik yazılardır.
Okuyucuyu sıkmayan, kolay okunan yazılardır.
Konu fazla derinleştirilmez.
İnandırıcı, etkileyici, konuşma diline yakın bir dil üslupla yazılır.
Günlük, siyasi, toplumsal, ekonomik gelişmelerin yorumlandığı fıkralarda yazar, okur kitlesini yönlendirmek ister.
Edebiyatımıza gazete yoluyla girmiştir.
Fıkralara köşe yazısı da denir.
Fıkralarda yazarın, ideolojisi, dünya görüşü yansıtılır.
Ahmet Rasim, fıkra türünün edebiyatımızda ilk önemli ustasıdır.
Ahmet Rasim - Eşkâl-i Zaman, Muharrir Bu Ya, Şehir Mektupları, Gülüp Ağladıklarım, Cidd ü Mizah
Arif Nihat Asya – Kanatlar ve Gagalar, Enikli Kapı, 
Falih Rıfkı Atay – Eski Saat, Niçin Kurtulmamak
Peyami Safa – Objektif
Ahmet Haşim – Bize Göre, Gurabahane-i Laklakan
Refik Halit Karay – Bir İçim Su, Bir Avuç Saçma, İlk Adım, Üç Nesil Üç Hayat
Orhan Seyfi Orhon – Fiskeler, Dün Bugün Yarın, Kulaktan Kualğa, Geçmiş Zaman Olur ki (bu eserlerde değişik yazı türleriyle fıkraları vardır.)
Gösterim: 862