Cumhuriyet Dönemi'nde Milli Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Yazarlar

Reşat Nuri Güntekin

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Halide Edip Adıvar

Hüseyin Nihal Atsız

Mustafa Necati Sepetçioğlu

Mithat Cemal Kuntay

Aka Gündüz

Emine Işınsu

Bahaeddin Özkişi

Mükerrem Kamil Su

AnchorYAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU (1889-1974)

Önce Fecriati’de sonra Milli edebiyat topluluğunda yer almıştır.

“Kadro” dergisinde halk yararını gözeten yazılar yazmıştır. Romancılığıyla öne çıkmıştır. Roman dışında hikâye, anı, mensur şiir, makale, deneme, tiyatro türlerinde de eser vermiştir.

Fecriati’den sonra Yahya Kemal ile birlikte Nev-Yunanilik (neoklasisizm) akımına yönelmiştir.

Eserlerinde güçlü bir gözleme dayalı realizm vardır.

Romanlarında Türk toplumunun yaşam tarzını ve sorunlarını ele almıştır.

Romanlarında Tanzimat Dönemi’nden Cumhuriyet Dönemi’ne kadar Türk toplumunda ortaya çıkan değişimleri konu edinmiştir.

Romanlarında genellikle bir tezi savunmuştur.

ROMANLARI:

Kiralık Konak: Tanzimat’tan 1. Dünya Savaşı’na kadar olan dönemdeki kuşak çatışmaları ve aile kurumunun yozlaşması

Kahramanlar: Seniha, Naim Efendi, Servet Bey, Faik Bey, Hakkı Celis, Sekine Hanım, Selma Hanımefendi, Cemil

Sodom ve Gomore: Mütareke yıllarında işgal altındaki İstanbul’daki ahlak bozuklukları

Sami Bey, Leyla, Captain Gerald,  Jackson Read

Nur Baba: Tekkelerin yozlaşması

Hüküm Gecesi: II. Meşrutiyet yıllarındaki parti kavgaları, siyasi çekişmeler

Bir Sürgün: II. Abdülhamit döneminde Avrupa’ya kaçan Jön Türkler.

Ankara: Milli Mücadele’nin başlangıcından Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadarki siyasi gelişmeler

Panorama I: Cumhuriyet’in kuruluşundan sonraki inkılaplar ve insanların bunlara ne derece ayak uydurdukları

Panorama II: Cumhuriyet yılları, Atatürk’ün ölümünden sonraki siyasi çalkantılar

Hep O Şarkı: Abdülmecit, Abdülaziz ve V. Murat dönemi

Bir Sürgün: II. Abdülhamit Dönemi’nde Avrupa’da yaşayan Türkler anlatılır. Başkahramanı Doktor Hikmet’tir.

AnchorREŞAT NURİ GÜNTEKİN (1889-1956)

  • Sade dil kullanmış, konuşma dilinin canlılığını yansıtmış. Diyalogları canlıdır.
  • Yurt gerçeklerini ve Anadolu insanını gerçekçi bir anlatımla romanlarında ele almıştır.
  • Gizli El ve Çalıkuşu dışındaki romanlarını Cumhuriyet’ten sonra yazmıştır.
  • Çalıkuşu (1922), Yeşil Gece (1928) Kan Davası, Acımak (1928) Kavak Yelleri romanlarında Anadolu gerçeklerini ele almıştır.
  • Çalıkuşu: Feride
  • Acımak: Zehra
  • Yeşil Gece: Şahin
  • Kan Davası: Ömer, idealist öğretmen kahramanlardır.
  • Kan Davası romanında Aşağı Sazan ve Yukarı Sazan köyleri arasındaki kan davası ve bu kan davasını bitirmeye çalışan Ömer’in hikâyesi konu olarak seçilmiştir.
  • Acımak: Roman küçük yaşta yaşadığı kötü olaylardan dolayı acıma duygusu olmayan bir öğretmenin babasının ölümünden sonra onun hatıra defterini okuyarak geçmişteki gerçekleri öğrenmesini konu almaktadır.
  • Kavak Yelleri adlı romanda Doktor Sabri Bey’in başında esen kavak yellerini anlatmaktadır.
  • Dudaktan Kalbe, Akşam Güneşi, Bir Kadın Düşmanı romanlarında bireysel konular ele alınmış, arka planda Anadolu insanını ve zor hayat şartlarını yansıtmıştır.
  • Dudaktan Kalbe: Hüseyin Kenan, Lamia, Saip Paşa
  • Akşam Güneşi: Necati, Leyla, Nilgün
  • Bir Kadın Düşmanı: İlk evliliğinde yaşadığı kötü olaylar sonucu kadınlara önyargılı bakan ve onları değersiz gören İskender'in başından geçenler 
  • Yaprak Dökümü (1930), Gizli El (1922), Eski Hastalık (1938) romanlarında eğitim-aile-toplum konularına yönelmiştir.
  • Yaprak Dökümü’nde, modernleşme sürecindeki Türk toplumunda sosyal değişimle yitirilen değerlerin Ali Rıza Bey ailesinde sebep olduğu dağılma ve yıkım anlatılmaktadır.
  • Gizli El:Reşat Nuri Güntekin’in “Benim ilk romanım.” dediği eser olan Gizli El, vurgunculuk ve nüfuz ticaretini eleştirmek maksadıyla kaleme alınmış ancak sansür nedeniyle bir aşk romanına dönmüştür. Gizli El romanında Şeref adlı bir memurun Seniha ile tanışıp evlenmesi ve I. Dünya Savaşı yıllarında zengin olması anlatılır.
  • Eski Hastalık: Farklı kültürler çerçevesinde yetişmiş iki insanın hayatlarını birleştirmeleri sonucunda meydana gelen mutsuz bir evlilik; aşk, tutku, sadakat ve vefa kavramları çevresinde dönen olaylar kitabın konusunu teşkil etmektedir. Kahramanları Züleyha, Yusuf
  • Damga, Harabelerin Çiçeği, Gökyüzü romanlarında II. Abdülhamit Dönemi’ndeki baskı yıllarını anlatmıştır.
  • Damga romanında aşık olan bir delikanlının sevdiği kız uğruna hayatı boyunca hırsız damgasına  vurulması ve bundan dolayı gelişen olayları anlatır. Başkahramanı İffet
  • Harabelerin Çiçeği: Yoksul insanların sımsıcak, içten gülümseyişlerinden ışıyan bir güzelliğin çerçevesi. Çelişkiler, düşler, özleyişler ve acımasız bir hayatın zorlukları. Acılar ve sevinç. Umut ve sevgi. İnsanca yaşamanın anlamını resmeden bir eser.

AnchorHALİDE EDİP ADIVAR (1889-1977)

İlk romanlarında kadın psikolojisini anlatmış, daha sonra Ziya Gökalp’in etkisiyle Türkçülük düşüncesine yönelmiştir.

İlk romanlarında kadın psikolojisini anlatmış, daha sonra Ziya Gökalp’in etkisiyle Türkçülük düşüncesine yönelmiştir.

Tasvir ve tahlilde başarılıdır. Tasvirleri realist nitelik taşır. Karakterleri bulunduğu çevreye göre konuşturur. Romanlarında gözlem önemlidir. Konuşma diline bağlı kalmıştır.

 Dili özensizdir, eserlerinde basit dil yanlışları vardır.

Kurtuluş Savaşı yıllarında millî duyguları öne çıkaran romanlar yazmıştır.

  • Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye romanlarında Kurtuluş Savaşı yıllarını, Anadolu sorunlarını ele almıştır.
  • Vurun Kahpeye: Aliye
  • Ateşten Gömlek: Ayşe, Peyami, İhsan
  • Zeyno’nun Oğlu (1928) romanında Doğu Anadolu’ya, Diyarbakır’a yönelmiştir.
  • Döner Ayna (1954) romanında Anadolu’yu ve İstanbul’u karşılaştırmıştır.
  • Sinekli Bakkal ve Tatarcık romanlarında gelenek ve göreneklere yer vermiştir.
  • Sinekli Bakkal romanı önce Soytarının Kızı adıyla İngilizce yayımlanmıştır. Roman adını eski bir İstanbul mahallesinin yoksul sokağından alır. Eser II. Abdülhamit Dönemi’nin sosyal ve siyasi hayatını yansıtır. Kahramanlar: Rabia, Kız Tevfik
    •Tatarcık romanında olaya Boğaz’ın Karadeniz kıyılarındaki Poyraz köyünde geçer. Başkahraman Tatarcık lakaplı Lale. Tatarcık yeninin sembolüdür.
  • Romanlarının başkişilerini genellikle, güçlü, sırasında erkeklere egemen olan kadınlardır.

AnchorREFİK HALİT KARAY (1888-1965)

Anadolu insanını gözlemci ve gerçekçi bir bakışla eserlerine yansıtmıştır.

Mizah, eserlerinde önemli bir yer tutar.

Konuşma dilini tüm canlılığıyla yansıtmıştır.

Kirpi takma adıyla siyasi mizah yazıları yazmış. Bunları Kirpi’nin Dedikleri adlı eserinde toplamıştır. Bu yazılarından dolayı sürgüne gönderilmiştir.

İlk romanı İstanbul’un İçyüzü adlı eserdir. Romanda eski ve yeni yaşam tarzları karşılaştırılmıştır.

Bugünün Saraylısı adlı romanda II. Dünya Savaşı sırasında İstanbul’da yaşayan yabancılara verilen yüksek değer ve yabancı hayranlığı ele alınmıştır.

Yezidin Kızı, 2000 Yılının Sevgilisi, Bu Bizim Hayatımız, Nilgün romanları aşk ve kadın konularını işlemiştir.

Hikâye, roman, anı, deneme, tiyatro, fıkra, mizah türlerinde eserler vermiştir.

AnchorAKA GÜNDÜZ(1886-1958)

Asıl adı Enis Avni’dir Çocuk Bahçesi ve Genç Kalemler  dergilerinde yazmıştır.

Eserlerinde mekan İstanbul ve Anadolu’dur.

Romanlarında Milli Mücadele, Kurtuluş Savaşı, Atatürk, Cumhuriyet konularını işlemiştir.

Dikmen Yıldızı, Kurtuluş Savaşı’nı anlatan önemli bir romandır.

AnchorMİTHAT CEMAL KUNTAY (1885-1956)

Vatan, millet konularında aruzla yazdığı epik-lirik şiirleriyle tanınmıştır.

Milli edebiyat akımının değerlerini benimsemiştir.

Tek romanı Üç İstanbul adlı eserdir.

Bu romanda II. Abdülhamit, Meşrutiyet ve Mütareke yıllarının İstanbul’unu anlatmıştır.

Romanın başkahramanı Adnan Bey’dir.

Şiir: Türk’ün Şehnamesinden

Tiyatro: Kemal, Yirmi Sekiz Kanun-i Evvel

Biyografi: Mehmet Akif, Namık Kemal

AnchorMUSTAFA NECATİ SEPETÇİOĞLU(1932-2006)

Eserlerinde Malazgirt Zaferi’nden başlayarak İstanbul’un fethine kadar olan Türk tarihini konu almıştır.

Nehir roman denilen ve Anadolu’nun Türkleşmesini anlatan kitap serisinin ilki «Kilit»tir. Onu Anahtar, Kapı, Konak, Çatı, Üçler-Yediler-Kırklar, Bu Atlı Geçide Gider takip etmiştir.

Son dönem romanlarında Türkiye’deki toplumsal değişimi ele almıştır.

ESERLERİ

Hikâye: Abdürrezzak Efendi, Menekşeler Ölmemeli, Bir Büyülü Dünya ki

Roman: Kilit, Anahtar, Kapı, Konak, Çatı, Üçler-Yediler-Kırklar, Bu Atlı Geçide Gider, Karanlıkta Mum Işığı, Darağacı, Sabır, Ebem Kuşağı, Geçitteki Ülke, Gece Vakti Gündönümü-İstanbul’un Fethi, Cevahir ile Sadık Çavuşun Buğday Kamyonu, Ve Çanakkale 1/Geldiler, Ve Çanakkale 2/Gördüler, Ve Çanakkale 3/Döndüler, Kutsal Mahpus, Sabır Ağacı (6 cilt, Kıbrıs’ın Tarihi)

Tiyatro: Büyük Otmarlar, Trampacılar, Köprü, Çardaktaki Bakıcı, Son Bloklar, Bizans’a Bir Fatih

AnchorHÜSEYİN NİHAL ATSIZ (1905-1975)

Turancı akım içinde önemli bir yere sahiptir.

Atsız Mecmua, Orhun ve Ötüken gibi Türkçü dergileri çıkarmıştır.

Çıkardığı Türkçü dergilerin yanı sıra çoğu varsağı ve koşma biçiminde yazılmış şiirleriyle tanınmıştır.

Bozkurtların Ölümü, Bozkurtlar Diriliyor, Deli Kurt romanları konularını Göktürk Devleti’nden almıştır.

Eserleri

Şiir: Yolların Sonu

Roman: Dalkavuklar Gecesi, Bozkurtların Ölümü, Bozkurtlar Diriliyor, Deli Kurt, Ruh Adam

Biyografi: Edirneli Nazmi

AnchorBAHAEDDİN ÖZKİŞİ(1928-1975)

1970-1971 yılları arasında Köse Kadın, Uçtaki Adam, Sokakta olmak üzere üç roman yazmıştır.

Sokakta adlı romanı 100 temel eserden biridir. 1975 Peyami Safa roman yarışmasında başarı ödülü almıştır.

Romanda bir sokak çerçevesinde insanlardaki değişim ve aldatılmış insanlığın dramı ele alınmıştır. Romanda manevi değerleri hiçe sayan materyalizmin ülkeyi istilası ele alınmıştır.

ESERLERİ

Roman: Sokakta, Köse Kadı, Uçtaki Adam

Hikâye: Bir Çınar Vardı, Göç Zamanı

AnchorMÜKERREM KAMİL SU(1906-1997)

Öğretmen yazarlardandır.

Milli Mücadele Dönemi’ni eserlerinde işlemiştir.

Romanlarında milli, ahlaki endişeleri ön planda tutmuştur.

Romanlarında aşk, tutku konularını işlemiştir.

Romanlarından birkaçı: Sevgim ve Istırabım, Istranca Eteklerinde, Çırpınan Sular, Ateşten Damla, Bir Kalp Duracak, Dinmez Ağrı, Bir Avuç Kül

AnchorEMİNE IŞINSU(1938 - )

Milliyetçi-ülkücü bir görüşle ele aldığı romanlarıyla tanındı. Işınsu ilk olarak bir şiir kitabı yayımlasa da bunu sürdürmedi. Roman ve oyun yazarlığında yoğunlaştı.

ESERLERİ

Roman: Küçük Dünya, Azap Toprakları, Ak Topraklar, Tutsak, Sancı, Çiçekler Büyür, Canbaz, Kaf Dağı’nın Ardında, Alpaslan, Atlı Karınca, Cumhuriyet  Türküsü, Nisan Yağmuru, Havva, Bir Ben Vardır Benden İçeri, Bukağı, Hacı Bayram, Hacı Bektaş Veli, Bir Aile

Hikâye: Bir Yürek Satıldı, Bir Milyon İğne, Adsız Kahramanlar

Deneme: Dost Diye Diye


AZAP TOPRAKLARI 
Batı Trakya'da yaşayan Türklerin, altmışlı yılların ikinci yarısında gördükleri eziyeti, ora ahalisinin yaşantısını, umutlarını, beklentilerini anlatır.

CANBAZ 
Türkiye'de sendikacılık hareketinin başlangıcını, bir kısım sendikacının dejenerasyonunu, onlara direnen bir kadın sendikacıyı ve bu arada sağ ve sol gruplaşmalardaki fikir ayrılıklarını ve bazı grupların sendikalara hakimiyetini anlatır. 


ÇiÇEKLER BÜYÜR 
Yetmişli yılların ilk yarısında, Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığın, Bulgar milliyetçiliğine ve Marksizm anlayışına tutsak olmuş yaşantısını, çektiği maddî-manevî ıstırabı, orada yaşayan Türklerin umutlarını, beklentilerini, Bulgaristan'ın Türk azınlıklar üzerinde oynadığı oyunları ve Türkiye'ye uzanma gayretlerini anlatır.

KÜÇÜK DÜNYA 

Bin dokuz yüz ellilerde, yüksek tahsilli bir İstanbullu kızın, evlenip Şanlıurfa'ya gitmesini; orada Urfa'nın mistik havası ile kadının eşinin arkadaşlarından biriyle asla kelimeye dökülmeyen, su yüzüne çıkmayan büyük aşkını anlatır.

ATLI KARINCA

Türkiye'de yarı aydınların içinde bulundukları kısır döngüyü, boşa çabalarını, lâf kalabalıklarını, bu arada; "hakikat"e, "doğru"ya ulaşmak için gayret sarf edenleri anlatır.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile